معماری هخامنشی و آثار آن :
معماری هخامنشی به نوعی شکل تکامل یافته ی معماری ایلامی و مادی است . مهم ترین بناها ی به جای مانده این دوران کاخ های شاهی است . ابتدا کورش ساختمان کاخ ها و پرستشگاه هایی را در پاسارگاد در استان فارس بنا نمود که نخستین کانون امپراطوری هخامنشی و معروف سبک معماری هخامنشی است . از هخامنشیان آثار معابد و مقبره ها و آرمگاه های صخره ای نیز به جای مانده است . معماران هخامنشی از هوش و ذکاوتی سرشار بهره مند بودند زیرا در آثار آنها اصولی رعایت شده که بعد ها به عنوان اصول معماری ایران معمول و موسوم گردید. پاسارگاد را باید از کارهای کوروش بزرگ قلمداد کرد در پاسارگاد هنر ایرانی وحدت یافته تر می شود با آثاری نظیر کاخ دروازه و دیگر کاخ ها و تل تخت ، یکی از آثار معماری برجسته دوران هخامنشی تل تخت (تخت سلیمان ) است .به عبارتی این تخت را برای زیر بنای کاخ های باشکوهی همانند کاخ های تخت جمشید به وجود آورده اند .نخستین اثری که در پاسارگاد ، دهکده مادر سلیمان جلب توجه می کند مقبره کوروش است . که در بین مردم به قبر مادر سلیمان مشهور است . کل بنا از سنگ ساخته شده است . اثر دیگر معماری هخامنشی کاخ دروازه است که این دروازه 4 مدخل ورودی دارد که دو تا آن بزرگتر از دوتای دیگرند و بروی سطح آنها نقوش برجسته گاو و انسان و ماهی کار شده است .
مجموعه کاخ ها و باغ شاهی که درنوع خود بی نظیر است که شامل دو کاخ بارعام و کاخ خصوصی کوروش و مجموعه ای از آب نماها و خیابان ها و کوشکها ی باغ شاهی است . این کوشک در حقیقت راه ارتباطی به کاخ های اختصاصی و بارعام کوروش بوده اند .
اثر دیگر آن دوره باغ پاسارگاد است که مجموعه ای منسجم از کاخ ها و کوشک های متعددی است . که بسیارزیبا است و یکی از زیباترین باغ های جهان محسوب می شود از آثار دیگرپاسارگاد می توان پل پاسارگاد از دوره ی هخامنشی به زندان سلیمان می توان اشاره کرد . داریوش هخامنشی شوش را به عنوان پایتخت امپراتوری خود برگزید و فرمان داد کاخی با شکوه در آن بر پا کنند به همین جهت تپه آپادانا را انتخاب کردند و کاخ اصلی داریوش در آن برپاشد و آپادانا کاخی است که دورتادور آن با دیوارهایی قطور گرفته شده است .و بسیار مرتفع و پهناور است .برای تأسیسات درباری و مساکن درباریان نیز دو تپه ارگ و شهرشاهی را دور تا دورشان را نیز دیوار کشیدند و معبد آپادانا نیز در شوش یکی دیگر از آثار هخامنشی است .
یکی دیگر از آثار برجسته ی دوران هخامنشی تخت جمشید است که در مرودشت درنزدیکی شهر شیراز بنا گذاری شده است که اطراف آن را کوها فراگرفته اند . یکی از عناصر اصلی و اساسی بناهای دوران هخامنشی ستون بوده است که در تخت جمشید نیز به آن توجه بسیار زیادی شده است و سه ستون های زیبایی برای ستون ها آن بنا نهاده اند در دوران هخامنشی آرامگاه های صخره ای نیز ساخته می شده که بر روی صخره ها تصویر رستم به شکل نقش برجسته کار می کردند.
معماری دوره ایلام :
تاریخ ایلام آغازین بخش تاریخ ایران را تشکیل می دهد تاریخ معماری ایلام به سه دسته تقسیم می شود .
1-معماری ایلام قدیم
2-معماری ایلام میانی
3-معماری ایلام نو
تنها اثر معماری به ویژه شکل معابد در دوره معماری ایلام قدیم اطلاعاتی درموردش وجود دارد نقش مهر هایی است از دوران اولیه ایلام که آن یک نقش برجسته مربوط به نینوا در دوره ی آشوری است . که نقش برجسته معبد ی است .جالبترین ویژگی این معبد سه شاخ بزرگ است که درد و طرف دیوارهای معبد نصب شده است که این شاخ ها جز مهمی از هر معبد را تشکیل می داده .
دوره ی معماری ایلامی میانی د رخشانترین دوره ی ایلامی هاست . چون ارزشمند ترین آثاردراین دوره ایجاد شده اند. ایلامی ها به مذهب و پرستش خدایان اهمیت زیاد می دادند به همین دلیل گورها و معبد ها و نقوش برجسته درآثار آنها دیده می شد یکی از آثار مهم آنها زیگورات چغازنبیل است . آثار باستانی چغازنبیل دردشت خوزستان است این آثارشامل زیگورات یا معبد عظیمی است زیگورات چغازنبیل کهن ترین اثر ایرانی است که دارای ابعاد خیرکنند ه ای است و با اهرام مصر برابری می کند این بنای عظیم به صورت هرم پله پله است که از طبقه ی پایین هر چه به بالا می رود کوچکتر می شود و به شکل مربع است این زیگورات به وسیله ی دیوار عظیمی که دورتا دور آن را فرا گرفته است محصور شده است پلکان زیگورات چغازنبیل بر خلاف زیگورات های بین النهرین که در

سه شنبه 31 فروردین 1389
نویسنده : حسن طاهری ,   ,  نظرات ( )